Jakie konsekwencje niesie za sobą spożywanie alkoholu w trakcie ciąży?
Picie alkoholu przez kobiety w ciąży może prowadzić do poważnych zaburzeń u ich dzieci, znanych jako FASD – czyli spektrum zaburzeń związanych z ekspozycją płodu na alkohol. Najbardziej nasilona forma to FAS, czyli płodowy zespół alkoholowy. Do możliwych następstw należą:
- trwałe uszkodzenia struktur mózgowych oraz nieodwracalne zmiany w układzie nerwowym
- występowanie deformacji fizycznych oraz opóźniony rozwój psychoruchowy
- problemy z koncentracją, impulsywnością i trudnościami w przyswajaniu wiedzy
- ryzyko znacznych deficytów poznawczych i obniżonego ilorazu inteligencji
- w najbardziej zaawansowanych przypadkach – trwałe zaburzenia wpływające na całe życie dziecka.
Jak wyglądają dzieci z FAS?
Płodowy Zespół Alkoholowy charakteryzuje się specyficznymi zmianami w wyglądzie dziecka, które obejmują:
- bardzo cienką górną wargę,
- wygładzony rowek między nosem a wargą (brak rynienki podnosowej),
- wąsko rozstawione oczy, z małą odległością między ich wewnętrznymi kącikami,
- małą, cofniętą żuchwę,
- skrócone szpary powiekowe, przez co oczy wyglądają na mniejsze,
- opadające powieki,
- spłaszczoną środkową część twarzy,
- szeroką nasadę nosa,
- zniekształcone małżowiny uszne,
- dodatkowe fałdy skórne przy wewnętrznych kącikach oczu.
Jak pracować z dzieckiem z FAS i jakie są cele terapii?
Im wcześniej dziecko otrzyma prawidłową diagnozę rozwojową i wdrożona będzie rehabilitacja i wszelkie działania terapeutyczne tym lepsze rokowania. Ponieważ mózg jest najbardziej plastyczny w wieku niemowlęcym i przedszkolnym dlatego w tym czasie są największe szanse na to, że dzięki wdrożonej pracy terapeutycznej uszkodzony w pewnych obszarach mózg dziecka może jakby „przekierować” utracone funkcje na inne jego obszary. Jednak im później wdrożona terapia tym jej funkcja staje się bardziej wspomaganiem w codziennym funkcjonowaniu.
Celem terapii dzieci z FAS jest poprawa funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego i społecznego.
Metody i narzędzia w terapii czyli jak pracować z dzieckiem z FAS:
- terapia trudności w zachowaniu (impulsywność, agresja, kontrolowanie emocji) – techniki TUS, zajęcia rozwijające kompetencje społeczno-emocjonalne;
- terapia samodzielności i funkcji motorycznych (samoobsługa, higiena osobista, organizacja czasu i przestrzeni osobistej) – elementy terapii zajęciowej, terapia ręki;
- terapia motoryki wielkiej i sensoryki (nadwrażliwość i podwrażliwość sensoryczna, koordynacja ruchowa, napięcie mięśniowe) – elementy integracji sensorycznej, zabawy ruchowe;
- terapia mowy i komunikowania się (artykulacja, trudności z rozumieniem i wyrażaniem swoich myśli) – zabawy logopedyczne, językowe, wykorzystanie komunikacji obrazkowej w celu wspomagania komunikacji werbalnej;
- terapia funkcji poznawczych (koncentracja, zapamiętywanie, logiczne myślenie) – elementy integracji bilateralnej, zabawy pamięciowe, tworzenie sekwencji historyjek obrazkowych).
